Libya’da siyasi süreç ivme kazanırken, Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh, harekete geçme penceresinin daraldığı uyarısında bulundu. Ülkedeki mevcut siyasi çıkmaz, başkent Trablus’taki BM tarafından tanınan Ulusal Birlik Hükümeti’ni, Temsilciler Meclisi ve General Haftar’ın Libya Ulusal Ordusu tarafından desteklenen doğu merkezli yetkililerle karşı karşıya getiriyor. Bu bölünme, Aralık 2021’de planlanan seçimlerin belirsiz bir süre ertelenmesinin ardından derinleşmişti.
Yol Haritası Geliştiriliyor
Perşembe günü Güvenlik Konseyi’ne hitap eden BM Genel Sekreteri’nin Libya Özel Temsilcisi ve BM Libya Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Hanna Tetteh, siyasi sürecin yeniden ivme kazandığını ancak ilerlemenin kırılgan olduğunu belirtti. Tetteh, UNSMIL’in kolaylaştırdığı seçimleri, kurumsal birleşmeyi, güvenliği, ekonomik reformu ve ulusal uzlaşmayı kapsayan yol haritasını “sadece siyasi bir zorunluluk değil, aynı zamanda ülkenin kurumsal felcinden çıkış için uygulanabilir bir yol” olarak tanımladı.
Çeşitli kesimlerden yaklaşık 120 Libyalının katıldığı altı aylık “Yapılandırılmış Diyalog”un yönetim, güvenlik, ekonomi ve insan hakları alanlarında yaklaşık 600 tavsiye ürettiğini kaydeden Tetteh, raporun genel olarak olumlu karşılandığını ve görevin şimdi bunu Libyalıların liderliğinde yapılandırılmış bir uygulamaya dönüştürmek olduğunu ifade etti.
Eş zamanlı olarak UNSMIL, Ulusal Birlik Hükümeti ile LNA Genel Komutanlığı arasında doğrudan görüşmeleri kolaylaştırıyor ve rakip parlamento odaları da bu sürece katılıyor. Seçim komisyonunun yeniden yapılandırılması konusunda prensipte anlaşmaya varıldığı ve seçim yasaları üzerinde müzakerelerin sürdüğü belirtildi.
Daralan Pencere
Tetteh, riskler konusunda açık sözlüydü. Konsey’e hitaben, “Libya’nın artık daha net siyasi seçenekleri var ve harekete geçme penceresi daralıyor” diyen Tetteh, sorumluluğun öncelikli olarak Libyalı paydaşlara ait olduğunu vurguladı. Yol haritasının ilerlememesi durumunda, mevcut siyasi anlaşmalardan yararlanarak alternatif tekliflerle Konsey’e döneceği uyarısında bulundu.
Güvenlik endişesi devam ediyor. Göçmenlerin Libya’ya yerleştirilmesine ilişkin olduğu iddia edilen yanlış bilgiler, Zaviye’deki çatışmalar ve Trablus’taki UNHCR ve UNSMIL ofisleri önündeki protestolar da dahil olmak üzere BM binalarına yönelik şiddeti körükledi. Tetteh, “Yön bellidir, araçlar mevcuttur. Şimdi gereken siyasi iradeyi göstermektir” dedi.
Konsey’den Tepkiler
Konsey üyeleri, ilerlemeyi genel olarak memnuniyetle karşılarken daha fazla çaba çağrısında bulundu. Fransa, güvenlik ve ekonomik alanlardaki gelişmelerin doğru yönde ilerlediğini ancak birlik ve istikrarı garanti altına almak için daha fazla çaba gerektiğini belirtti. Rusya ise herhangi bir çözümün tamamen Libyalıların liderliğinde olması gerektiği konusunda uyararak, kilit liderlerin desteğini almayan tekliflerin daha derin istikrarsızlığa yol açma riski taşıdığını ifade etti.
Libya’nın kendi temsilcisi, Yapılandırılmış Diyalog’un nihai raporunun daha geniş bir görüş yelpazesini yansıtması gerektiği gerekçesiyle bu sürece ilişkin çekincelerini dile getirdi. Herhangi bir siyasi sürecin geçiş dönemini sona erdirmesi, Libya’nın egemenliğine saygı duyması ve geçmiş hataları tekrarlamaktan kaçınması gerektiğini vurgulayan temsilci, Libya’nın “hiçbir şekilde göçmenlerin yerleştirileceği bir ülke olmayacağını” ilan etti.
